Hoe ouders thuis begrijpend lezen in groep 5 kunnen ondersteunen

Begrijpend lezen is een van de belangrijkste vaardigheden die kinderen in de basisschool leren. Niet alleen omdat het een apart vak is, maar omdat het invloed heeft op álle schoolvakken: van wereldoriëntatie tot rekenen met verhaalsommen. Veel ouders willen hun kind graag helpen, maar weten niet precies hoe ze dat op een natuurlijke en effectieve manier kunnen doen, zonder thuis een tweede school te worden.

In dit artikel lees je hoe je als ouder begrijpend lezen in groep 5 kunt ondersteunen op een manier die past bij het dagelijks leven. Je hebt er geen speciale materialen voor nodig; interesse, tijd en een paar simpele gewoontes zijn voldoende.

Waarom thuis oefenen zo waardevol is

Een kind leert begrijpend lezen niet alleen door tekstjes in een boekje te maken. Het ontstaat vooral door:

• Vaak lezen

• Begrip opbouwen van woorden en situaties

• Leren nadenken over teksten

• Leren praten over wat ze lezen

Thuis kun je dat uitstekend stimuleren, vaak zonder dat je kind doorheeft dat het eigenlijk oefent.

1. Praat samen over boeken, filmpjes en gebeurtenissen

Begrijpend lezen draait om begrijpen. Alles wat je kind begrijpt, wordt gevoed door taal en achtergrondkennis.

Voorbeeldvragen die ouders kunnen stellen

• Waar ging het hoofdstuk over? 

• Wat weet je hier al van?

• Waarom denk je dat de hoofdpersoon dat deed?

• Wat denk je dat er straks gaat gebeuren?

• Hoe zou jij dit oplossen?

• Wat weet je al over dit onderwerp?

Deze vragen kun je ook stellen bij een filmpje, een tv-programma of zelfs een gebeurtenis in het nieuws.

Praktijkvoorbeeld

Je kijkt samen naar Klokhuis.
Ouder: “Wat was eigenlijk het probleem in deze aflevering?”
Kind: “Dat de machine niet werkte.”
Ouder: “En wat was de oplossing? Wie bedacht die?”
Zo leert een kind structuur herkennen zonder werkbladen.

2. Lees regelmatig samen, maar niet alleen verhaaltjes

Kinderen in groep 5 krijgen steeds  meer informatieve teksten. Dat kun je thuis nabootsen met:

• Een krantenartikel voor kinderen

• Een weetjesboek over dieren

• Een recept

• Een handleiding van een speelgoedset

Voorbeeld

Samen een recept lezen om koekjes te bakken:
“Wat heb je nodig?”
“Wat moet eerst? Waarom denk je dat dat eerst moet?”
Zo verbind je tekst direct aan praktijk.

3. Vergroot de woordenschat met simpele dagelijkse momenten

Een groot deel van begrijpend lezen draait om woorden kennen. Denk ook aan signaalwoorden.

Thuismomenten waarop je woorden kunt uitleggen

• Tijdens het koken: “We gebruiken een lepel om af te meten, dat heet afmeten. Waarom denk je dat dat belangrijk is?”

• Tijdens het sporten: “Vandaag was de training intensief. Weet je wat dat betekent?”

• Tijdens het kijken van een film: “Wat betekent spannend hier? Spannend omdat het eng is, of omdat je wilt weten hoe het afloopt?”

Tip

Laat je kind het woord in een eigen zin gebruiken. Dat zorgt voor actieve woordenschat.

4. Oefen vraagvaardigheid zonder dat het op school lijkt

Kinderen leren vaak vooral antwoorden geven, maar goede lezers stellen ook zelf vragen.

Activiteit

Laat je kind drie vragen bedenken over een tekst, een boek of een hoofdstuk.

Licht verschil toe tussen vraagtypes:

• Wie/wat/waar-vragen (feitelijk)

• Waarom-vragen (begrip)

• Hoe denk je dat…? (voorspellen)

• Wat vind jij…? (mening)

Voorbeeld

Je kind leest een stukje over de Romeinen.
Laat het vragen bedenken zoals:

• Waarom bouwden de Romeinen eigenlijk wegen?

• Hoe zouden mensen zich hebben gevoeld toen ze soldaten zagen aankomen?

5. Maak gebruik van alledaagse teksten

Begrijpend lezen hoeft geen werkblad te zijn. Kinderen leren veel van echte teksten.

Voorbeelden van alledaagse “oefenmomenten”

• Een advertentiefolder: “Wat wil de winkel hiermee duidelijk maken?”

• Een bushaltebord: “Hoe weet je welke bus we moeten hebben?”

• Een productverpakking: “Wat belooft dit product eigenlijk?”

• Een weerbericht: “Wat betekenen die symbolen?”

Dit verhoogt het tekstbegrip én het zelfvertrouwen.

6. Laat je kind samenvatten in één of twee zinnen

Samenvatten is een kernvaardigheid van begrijpend lezen.

Voorbeeld

Kind heeft een tekst gelezen over de ijstijd.
Vraag: “Kun je in twee zinnen vertellen wat de belangrijkste dingen waren?”

Als dat te moeilijk is: eerst één zin per alinea.

7. Geef complimenten op het denkwerk, niet alleen op het lezen

Motivatie is essentieel.

Voorbeeldcomplimenten:

• “Goed dat je hebt uitgelegd waarom je dat denkt.”

• “Ik zie dat je even teruglas om het te checken, knap gedaan.”

• “Je stelde een slimme vraag, die past echt bij begrijpend lezen.”

8. Maak het leuk en laagdrempelig

Het hoeft niet schoolser dan nodig. Wissel af:

• Samen lezen

• Om de beurt een alinea

• Tekst gebruiken om iets te doen (spelletje, opdrachtje)

• Filmpje kijken en bespreken

• Boekjes kiezen die aansluiten bij interesses

Zolang het plezier erin blijft, leert je kind sneller.

Conclusie

Begrijpend lezen in groep 5 kun je als ouder op een heel natuurlijke manier ondersteunen. Je hoeft geen werkboekjes te maken of lange oefensessies te houden. Door te praten, samen te lezen, woorden uit te leggen en vragen te stellen, help je je kind de vaardigheden te ontwikkelen die het op school nodig heeft. Zo bereid je je kind goed voor op de toetsen van IEP, Dia, Boom en Leerling in Beeld

Mocht je daarnaast toch graag gericht willen oefenen, dan zijn er ook goede oefenboeken en materialen beschikbaar die passen bij het niveau van groep 5. Die kunnen een mooie aanvulling zijn op de dagelijkse, speelse momenten van thuis.